Strona główna

powrót
  
Wydawca Internetowej wersji magazynu U NAS
 
  Historia 80-letniego sztandaru Czyżowic
     
Mieszkaniec Czyżowic pan Franciszek Kowalski jest od kilku lat w posiadaniu sztandaru ufundowanego przez mieszkańców Czyżowic. Latem tego roku pan Kowalski postanowił przekazać sztandar na rzecz tutejszej szkoły. Zostały już poczynione pewne kroki aby w listopadzie tego roku sztandar został przejęty przez Gimnazjum w Czyżowicach.

 Nim przejdę do opisu historii sztandaru przedstawię jego krótki opis.
Sztandar ma wymiary 0,97m x 1,04m. Jest wykonany z płótna. Po jednej stronie jest koloru czerwonego a po drugiej koloru niebieskiego. Na czerwonym tle wyhaftowany jest piękny biało-szary orzeł polski z koroną pełną klejnotów. Wokół orła rozpościera się napis:

Boże Błogoslaw Polsce
a u dołu orła napis:
Czyrzowice
1923

Po drugiej stronie sztandaru na niebieskim tle znajduje się wizerunek św. Józefa. Nad nim widnieje napis:
Swięty Jozefie

a u dołu: 
Modl się za nami

Historia powstania sztandaru nie jest do końca znana. Według relacji jakie przekazał nam pan Franciszek Kowalski wynika, że sztandar został ufundowany przez mieszkańców ówczesnej gminy Czyżowice. Prawdopodobnie było to wotum dziękczynne za powrót tutejszej miejscowości do granic Polski po prawie 200-letniej nieobecności. Kto mógł być inicjatorem powstania sztandaru? 
 
Najbardziej aktywną grupą osób działających na początku lat 20-tych XX wieku na naszym terenie byli powstańcy śląscy. To za ich przyczyną mogło dojść do tego, że mieszkańcy Czyżowic postanowili mieć coś własnego - polskiego. 
Coś co mogło być prezentowane, pokazywane na różnych uroczystościach państwowych i kościelnych.
 
Pan Kowalski z przekazów ustnych dowiedział się że w 1923 roku z Czyżowic wyruszyła uroczysta procesja z orkiestrą dętą do kościoła w Jedłowniku 


(w Czyżowicach nie było jeszcze kościoła) w celu poświęcenia sztandaru. Później sztandar brał udział w różnych uroczystościach. Podczas świąt państwowych i związanych z nimi obchodami w naszej miejscowości 
a szczególnie w sąsiednim Wodzisławiu to sztandar był noszony przez powstańców takich jak:
Fonfara Emil, Krakowczyk Jan, Gołka Konstanty, Podeszwa Antoni, Kwiatoń Filip i inni. 
Natomiast jeżeli były to uroczystości kościelne np.: pielgrzymka do Pszowa 
i inne tego typu to poczet sztandarowy tworzyły osoby nie zrzeszone 
w organizacjach. Wśród nich był także pan Teodor Kałuża będący wówczas kościelnym. 
 
Tak było aż do wybuchu II wojny światowej. Podczas wojny sztandar został ukryty "pod kościołem" gdyż ludzie bali się wówczas trzymać takie rzeczy 
w domu. Według innej wersji jaką słyszał pan Kowalski w 1946r. to sztandar wraz z pamiątkową tablicą poległych powstańców, która była zamocowana w 1937 roku na budynku starej szkoły (obecnie przedszkole) przechowywał pan Augustyn Krakowczyk mieszkający w sąsiedztwie. 
 
Po II wojnie światowej sztandar znalazł stałe miejsce w kościele i ponownie uczestniczył w różnych uroczystościach zarówno państwowych jak 
i kościelnych. Gdy zmarł kościelny Teodor Kałuża sztandar został umieszczony w świetlicy gromadzkiej (obecnie punkt apteczny) wśród innych sztandarów. Od tamtego czasu sztandarem zajęli się powstańcy śląscy z Czyżowic.
 
Dzięki inicjatywie p. Bolesława Podeszwa w latach 60-tych sztandar przeszedł renowację u pani Parzychowej w Wodzisławiu.
 
Około roku 1970 rządzące wówczas władze zabroniły uczestnictwa sztandaru 
w uroczystościach państwowych. Rola sztandaru od tego czasu była ograniczona gdyż brał on udział tylko w świętach i uroczystościach kościelnych.
W latach 70-tych prawdopodobnie gdy zlikwidowano świetlicę gromadzką sztandary, które tam były zostały zabrane przez organizację. Sztandar "Powstańczy" trafił do pana Bolesława Podeszwa (zmarł w 1977r.) a następnie do pana Waleriana Gwoźdź do roku 1996. Później sztandar przejął Józef Cichy, który po krótkim czasie przekazał go panu Franciszkowi Kowalskiemu. 
 
Według relacji pana Kowalskiego ostatni raz sztandar brał udział w pogrzebie Maksymiliana Krakowczyka w 2002 roku. Poczet sztandarowy tworzyli: Franciszek Kowalski, Józef Cichy i Franciszek Kurasz.
 
W tym roku przypada 80-ta rocznica powstania czyżowickiego sztandaru. Wszystkich zainteresowanych jego historią zapraszamy na uroczystość przekazania sztandaru czyżowickiemu Gimnazjum w dniu 6 listopada br.

P. Pawlica

Wykorzystano materiały: 

1) Przekaz ustny : Franciszek Kowalski
ur. 11.07.1921r.
zam. Czyżowice
ul. Gorzycka 1

2) Przekaz ustny : p. Karol Smiatek
ur. 29.10.1912r.
zam. Czyżowice
ul. Wodzisławska 89

3) Przekaz ustny : p. Agnieszka Szuścik
córka Waleriana Gwoźdź
zam. Czyżowice 
ul. Wiejska 12


(c) Wszelkie prawa zastrzeżone. Isos multimedia & redakcja periodyku "U Nas", Gorzyce Październik 2003.