Strona główna

powrót

Zapisz artykuły

Styczeń 2001 HTML

Styczeń 2001 DOC

Skomentuj artykuł
dodaj komentarz
przeglądaj komentarze
< prosimy nie zmieniać tematu wiadomości >
 

 

 Oni tworzyli historię ziemi wodzisławskiej

JAN MELCHIOR OESTERREICH (OSTERREICH) był czołowym rzeźbiarzem I połowy XVIIIw. działającym na Górnym Śląsku. Brzmienie nazwiska wskazuje na jego austriackie pochodzenie. Nie znamy jednak ani daty, ani miejsca jego urodzenia. W roku 1725, prawdopodobnie za sprawą hrabianki Marii Elżbiety von Lobkovitz (która jako córka najwyższego kanclerza Czech często przebywała na cesarskim dworze) przybył do Raciborza ze stołecznego Wiednia. 22 września 1725r. doszło do zawarcia umowy pomiędzy raciborskim magistratem, a Oesterreichen. Miasto wypełniając ostatnią wolę hrabianki von Lobkovitz zlecało artyście wykonanie z piaskowca, wedle opisu- kolumny maryjnej. W roku 1827 kamienna kolumna (będąca po dziś dzień ozdobą raciborskiego rynku) była gotowa. Prawdopodobnie w tym okresie (po 1725r.) wykonał Oesterreich 4 rzeźby (Aarona, Mojżesza, św. Jana Chrzciciela i Józefa) dla kościoła klasztornego w Rudach. Z Raciborzem Oesterreich związał się na dobre. Najpierw 12 września 1730r. ożenił się tutaj z Marianną Zangin, potem w mieście przyszły na świat jego 4 córki (1731- Rozalia Inocenta, 1735- Anna Józefa, 1737- Anna Józefa, 1739- Józefa Eleonora) i syn Karol w 1743r. Artysta jest także wymieniany przy okazji kupna nieruchomości (w latach: 1731, 35, 36,43). We wspomnianym 1731r. kupił w Raciborzu dom i założył warsztat. Dziełami Oesterreicha są także: figura św. Jana Nepomucena (z 1733r.) w Ostrogu, ufundowana przez hrabstwo von Sobeck i prawdopodobnie inna figura tego świętego na obecnym Placu Długosza. Z roku ok. 1740 pochodzi kolejne dzieło Austriaka- rzeźba Chrystusa Ecce Homo dla kościoła cysterskiego- w Jemielnicy. To "jedno z piękniejszych dzieł tej epoki, jest raczej wyszukanym aktem niż wizją umęczonego skazańca" - piszą Chrzanowski i Kornecki. Oesterreichowi przypisuje się też dwie wielkie figury aniołów w Kościele w Wojnowicach oraz grupę Nawiedzenia NP Marii na rynku w Kietrzu (z ok. 1730r.). 


   W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę na dzieła mistrza znajdującego się na terenie obecnego powiatu wodzisławskiego. I tak od zachodu biorąc są to figury św. Jana Nepomucena w:
Grabówce z 1738r. (fundacji Lichnowskich); Wodzisławiu Śląskim z ok. II poł. lat 40-tych (fundacji hr. Guidobalda von Dietrichstein), która pierwotnie znajdowała się w sąsiedztwie pałacu; oraz na pograniczu Bluszczowa i Rogowca (fundacji zapewne Larischów). Paweł Porwoł pisze o podobieństwach ostatniego z pomników ze wspomnianym już zabytkiem z raciborskiego Placu Długosza. Liczne dostrzeżone przez niego analogie pozwalają mu wysunąć twierdzenie, że autorem wspomnianego pomnika z pogranicza Bluszczowa i Rogowca może być również Oesterreich, względnie któryś z artystów wychowanych u boku mistrza. Prof. Ireneusz Płuska w opinii konserwatorskiej pisze o figurze z Bluszczowa tak: "posiada cechy stylistyczne formalne na podstawie których można postawić śmiało hipotezę iż jest wykonana przez znanego i cenionego rzeźbiarza, autora figur w Rybniku i Raciborzu- Oesterreicha. Obiekt ten pierwotnie (przed dokonaniem przekształceń w trakcie renowacji) stanowił najprawdopodobniej kopię figury św. Jana Nepomucena (z 1728r.), która znajduje się obecnie przed kościołem M.B. Bolesnej w Rybniku.
Dzieła Oesterreicha "cechuje umiejętność malarskiego kształtowania". Oddają wyraz psychiczny postaci, nie wydobywając jednak gwałtownych uczuć. Nieodłącznymi elementami warsztatu mistrza są: skłębienie prezentowanych postaci i spiralne skręcenie ciał. Kalinowski pisze min. że: "W postaciach Oesterreicha wyraźnie odczuwa się estetyzująca akademickość. Rzeźbiarz stosuje modelowe wizerunki określonych typów psychofizycznych, przerysowując jednak pewne elementy twarzy: mocno profiluje wydatne, proste nosy, silnie wydobywa partie łuków brwiowych, zaznacza źrenice szeroko otwartych oczu, a usta są zazwyczaj półotwarte, co wskazuje na znajomość postberniniowskiej plastyki. Wszystkie te zabiegi dają w efekcie bardzo wyraziste, chociaż nie zindywidualizowane oblicza, odpowiadające monumentalnej i malarskiej formie figur.


Źródła: A. Gessner: Johan Melchior Osterreich" w : "Zeitschrift des Deutschen Vereins fur Kunstwissenschaft", nr 7 z 1940r.; "Katalog zabytków sztuki w Polsce": Tom 6 Zeszyt 14, Tom 7 Zeszyt 13; W. Krause: "Grundriss Eines Lexikons Bildender Kunstler und Kunsthandwerker in Oberschlesien von den Anfangen bis zur Mitte des 19. Jahrhunderts", Oppeln, 1933r.; I. Płuska: "Kamienna figura św. Jana Nepomucena w Gorzycach "Opinia Konserwatorska", Kraków lipiec 1997 mpis.; P. Porwoł: "Zabytki Wodzisławia Śląskiego", Wodzisław Śląski, brw.: "Zapomniany zabytek", w :"U Nas" nr 6 z 1997r.; red. J. Walczak: "Rybnik. Zarys dziejów miasta od czasów najdawniejszych do 1980 roku. 



Daniel Jakubczyk

 


(c) Wszelkie prawa zastrzeżone. Isos & redakcja miesięcznika "U Nas", Gorzyce 2001.