Strona główna

powrót
spis artykułów
Zapisz artykuł
Cały numer DOC
Cały numer HTML
Skomentuj artykuł
dodaj komentarz
przeglądaj komentarze
< prosimy nie zmieniać tematu wiadomości >
   Roztomiyli ludkowie!

Zbliżajóm sie świynta, najpiykniejsze i najbardzi rodzinne, tóż chca opisać, jako to downij we Wilijo było, jak moja starka żyła. Starka urodziyła sie w 1872 r. wtedy ludzie wierzyli w roztomańte wróżby i czary, fest też przestrzegali tradycja. Moc nóm z tych lot zostało, zostało piykne hasło: "Pokój ludzióm dobrej woli". Przed Wilijóm, tak jak teraz musiała być chałupa na glanc i wszystko wyprane, bo mógby w marasie zamiyszkać dioboł. Gdo rano stanył we Wilijo, tyn nie był ospały przez cały rok. Gdo zajś nie posłóchoł i pyskowoł, to był ostudny przez cały rok. We Wilijo nie śmiało sie niczego wyniyść z chałupy ani pożyczać, bo tak bydzie przez cały rok, wszystko sie bydzie tracić. Jak dziołcha z chyńcióm uciyrała mak, to mógła liczyć że sie chnet wydo. Jak sie gdo umył we waszpeku w zimnie wodzie z pinióndzym na dnie, tyn móg liczyć na moc piniyndzy. Szczynści też miało spodkać tego, gdo prziniós ku piecu parzysto liczba drzewa, bez rachowanio w szopie. Kur sie nie śmiało wypuszczać z kurnika, żeby przez cały rok jajec nie traciyły. Jak gynsi gyngały, to gospodyni musiała iść ku nim i tez gyngać, żeby się drób dorze lóng. Starka pamiyntała, że jak była dziołszkóm to chodziyły po wsi na bioło obleczóne, ze śpiywym i życzyniami i to sie nazywało "chodzić z młodościóm". Baby im dowały podarunki, bo wierzyły że bydóm wyglóndać młodsze. Chojinek jeszcze wtedy nie było, w roku izby stoł snopek, jako wielko spólnota z naturóm. Pod serwetym musiało być siano, jako że Jezus urodziył sie na sianie. Z tego siana wróżyli. Zdźbło rozwidlóne - życi ciekawe i dobre, żółte - choroba, a dłógi i mocne - dobre, zdrowe i dostatek.

Na stole, przi dwanoście potrawach "dwanoście apostołów" była dycki kutia. Ciepali ta kutia na powała i ze ziornek, kiere się prziklejyły wrożyli, jaki bydóm plóny. Miodym z te kutie mazali oczy, co miało brónić od "jyńczmiynia". Kroli też jabko na pół i z ziornek wrożyli. Jak były we wzór gwiozdy, przinosiyły zdrowie, a jak na krzirz to choroba. Do geltasze styrkali szupy z ryby, żeby sie ich dziyrżały pinióndze. Teraz też nikierzi w to wierzóm, a insi się śmiejóm. Potym robiyli wielki butel, żeby wygónić złe moce, szczylanina i inszo breweryjo. Dziołchy wylaowały na dwór i dowały pozór, z kiere stróny pies zaszczeko, bo z te stróny przidzie galan, rachowały tez sztachety w płocie, parzysto liczba, to na pewno ślub. W ostatnich latach tradycja fest zaginyła, a to je wielko szkoda, bo tradycja to jest wartość narodu. Dobrze, że choć choinka jeszcze je w zocy, choć szkoda że plasykowo. Na piyrszo gwiozda już też żodyn nie zaglóndo, a przi choince i stole kolynd nie śpiywo. Tak piyknie przeca śpiywajóm w telewizorze, ale to już nima to samo.

Wesołych Świónt życzy wszystkim Stazyja Bizóń


 

(c) Wszelkie prawa zastrzeżone. Isos & redakcja miesięcznika "U Nas", Gorzyce 2001.